In memoriam

Een levende legende is ons ontvallen: Prof dr. Jon van Rood
Commandeur in de Orde van Oranje Nassau
7 april 1926 – 21 juli 2017

{caption}

Jon was de oprichter van onze organisatie en is bij ons, ondanks zijn hoge leeftijd, tot op het einde vrijwel dagelijks actief gebleven. Hij maakte deel uit van de ontdekking van het Human Leucocyte Antigen (HLA) in de jaren vijftig. In 1968 heeft Jon deze kennis kunnen toepassen bij de eerste beenmergtransplantatie in Europa en sindsdien zijn met deze behandeling vele duizenden levens gered. Met zijn werk heeft Jon veel aanzien verworven en Nederland op de kaart gezet door de oprichting van internationale samenwerkingsverbanden als Bone Marrow Donors Worldwide en Eurotransplant. Naast deze uitzonderlijke prestaties kennen wij Jon als bevlogen mens die met zijn betrokkenheid en warme belangstelling ieder van ons wist te inspireren.

Loopbaan

Jon van Rood werd op 7 april 1926 in Scheveningen geboren. In 1944 startte hij in Leiden met zijn opleiding geneeskunde. Dankzij professor Loeb in New York, als hij daar vanaf 1950 ruim een jaar verblijft, kwam hij in aanraking met de klinische wetenschap. Het zou hem nooit meer loslaten.   
Terug in Nederland werd hij, eind 1952, als internist geplaatst op de bloedbank van het Academisch Leids Universitair Ziekenhuis. Binnen een half jaar was hij hoofd van de afdeling.

Eerste artikel

In 1958 publiceerde Van Rood, samen met collega’s Van Leeuwen en Eernisse, zijn eerste wetenschappelijke artikel. De aanleiding was de casus van een Leidse vrouw die bij haar bevalling in verband met veel bloedverlies een bloedtransfusie kreeg. Ze had nog nooit eerder een bloedtransfusie ontvangen maar kreeg toch zeer ernstige afweerverschijnselen, zoals voor kunnen komen bij mensen die eerder een transfusie hebben gehad. De oorzaak lag in haar eerdere zwangerschappen waardoor een hoge concentratie antilichamen in haar bloedbaan terecht was gekomen. Deze ontdekking lag ten grondslag aan onze kennis van weefseltypering en weefselgroepen, waaruit de stamceltransplantatiebehandeling is voortgekomen.

Proefschrift

Op 9 juli 1962 promoveerde Van Rood cum Laude op “leukocyte grouping, a method and its application”. In Leiden kreeg de bloedbank onder zijn bezielende leiding steeds meer internationale bekendheid. Met behulp van geld uit de VS werden internationale workshops georganiseerd over weefseltyperingen. Mede hierdoor kon de basis worden gelegd voor de ontdekking dat leukocytengroepen tot één genetisch systeem behoren. Dit is later bekend geworden onder de benaming Human Leucocyte Antigen ofwel HLA, in spreektaal ook wel weefselgroepen genoemd.

Transplantaties

Dankzij de ontdekkingen rondom het HLA werden transplantaties beter mogelijk en succesvoller. Als eerste kon Van Rood een onderzoek naar huidtransplantaties presenteren. Daarna volgde onderzoek rondom orgaantransplantaties. Er werden al nieren getransplanteerd maar Van Rood en zijn team konden aantonen dat hoe beter de weefseltypering van donor en patiënt op elkaar aansloten des te minder kans er was op afstoting. Op basis van de internationale samenwerking die rondom orgaandonatie ontstond nam Van Rood in 1967 het initiatief om Eurotransplant op te richten.
Een jaar later startte Van Rood met de eerste beenmergtransplantatie. Hierbij luistert de weefseltypering nog nauwer tussen donor en patiënt, de ‘match’ moet zo precies mogelijk zijn. Het vinden van een geschikte donor vergt een grote groep getypeerde potentiele donoren en daarom richtte Van Rood in 1988 de Stichting  Europdonor op. Wat begon als een idee voor een Europese organisatie werd al heel snel een prachtig voorbeeld van een succesvolle wereldwijde samenwerking: Bone Marrow Donors Worldwide (BMDW).

Emeritaat

In 1991 ging Van Rood met emeritaat. Officieel dan. Het onderzoekswerk ging door. Centrale vraag waar hij zich op richtte was hoe het kan dat de cellen van moeder en kind elkaar tijdens de zwangerschap tolereren, hoewel de helft van hun typering vreemd is en hoe dat fenomeen tot verbetering van de resultaten na stamceltransplantatie zou kunnen leiden. Vele artikelen en lezingen volgden dan ook nog na zijn pensionering. Jon van Rood bleef werken tot aan zijn overlijden.

Gelauwerd

Jon van Rood heeft acht eredoctoraten ontvangen. In 1977 won hij, samen met Jean Dausset, de Robert Koch-prijs. In 1978 volgde, met George Snell en Dausset, de Wolfprijs voor Geneeskunde (In 1980 werd hetzelfde werk beloond met de Nobelprijs). In 1985 kreeg hij de Gezondheidsprijs Atrois-Baillet Latour en in 1990 de Heinekenprijs voor de Geneeskunde.

Jon van Rood is op vrijdag 28 juli in besloten kring begraven.

Voor dit In memoriam is dankbaar gebruik gemaakt van: Altijd alert op het ongewone, hommage aan prof. dr. Jon J. van Rood. Uitgave Universiteit Leiden.

Onze website maakt gebruik van cookies om het gebruik en functionaliteit te waarborgen van deze website. Meer informatie hierover vind u op onze cookie instellingen pagina.

OK